In de vorige blogpost las je waarom inspraak in de klas zorgt voor motivatie.
In deze post lees je over 5 manieren om je leerlingen inspraak te geven in het reilen & zeilen in je klas. Hiermee geef je vorm aan democratisch burgerschap en zorg je voor motivatie. Bovendien stimuleert inspraak de morele ontwikkeling en leert het kinderen elkaars perspectief te zien. Dit heeft direct een positieve invloed op het sociale klimaat in je klas!
Dit zijn manieren waarop je op klassenniveau inspraak kunt geven:
Laat de kring leiden door leerlingen.
Dit biedt je de gelegenheid om heel voorzichtig een eerste stap te zetten richting inspraak, zonder dat je het risico loopt je greep op de klas te verliezen. Deze eerste stap geeft de kinderen de kans hun leiderschap te oefenen en geeft hen de gelegenheid in te brengen wat zijzelf belangrijk vinden zonder dat er sturing door een volwassene wordt gegeven. Een bijkomend voordeel is dat het jou de gelegenheid geeft de kinderen in alle rust te observeren tijdens dit groepsproces.
Stel groepsregels samen met je groep op.
Hier ga je een stapje verder doordat je de eindverantwoordelijkheid voor de veiligheid en orde in de klas met je leerlingen deelt. Dit is een perfecte manier om ervoor te zorgen dat de regels 'gedragen worden' door de groep. Je hoeft daarbij niet bang te zijn dat de groep een anarchistische bende wordt. In praktijk blijken kinderen en jongeren buitengewoon reële inzichten te hebben over wat er nodig is om in harmonie met elkaar samen te leven. Leerlingen leren verantwoordelijkheid te nemen en te dragen wanneer je de gelegenheid biedt om de groep ook verantwoordelijk te maken voor het bijstellen van de regels als mocht blijken dat ze te streng of juist te vrij zijn.
Geef de kinderen/jongeren verantwoordelijkheid voor het handhaven van de regels.
Wanneer de leerlingen ook de verantwoordelijkheid krijgen voor het handhaven van de regels dan geef je hen de gelegenheid nog een extra stap te zetten voor wat betreft het nemen van verantwoordelijkheid. Het bijkomende voordeel is dat jij dan niet meer als een politieagent overal op hoeft te letten.
Geef de kinderen verantwoordelijkheid voor het bemiddelen bij conflicten.
Hierdoor leren kinderen niet alleen verantwoordelijkheid te nemen maar ook sociale waarden te ontwikkelen. Het werkt vaak beter dan conflictbemiddeling door een volwassene doordat kinderen meer openstaan voor en veel dichter aansluiten bij de belevingswereld van hun leeftijdsgenoten. Een pluspunt is dat het leerlingen de mogelijkheid biedt te oefenen in het bekijken van zaken vanuit het perspectief van een ander. Dit leidt tot meer onderlinge zorgzaamheid en begrip. Nog een pre: jij hoeft niet langer altijd de scheidsrechter te zijn!
Maak ruimte voor een officiële klassenvergadering onder verantwoordelijkheid van de leerlingen.
Laat één van de leerlingen democratisch gekozen voorzitter zijn, laat een notulist kiezen en geeft ruimte voor het door de leerlingen gezamenlijk bepalen van de agenda. Geef ze bovendien echte verantwoordelijkheid door hen in de gelegenheid te stellen tijdens dit soort vergaderingen activiteiten te initiëren en te plannen. Je kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan het verzinnen en organiseren van excursies en projecten of het nemen van beslissingen over aan te schaffen leermateriaal. Dit geeft kinderen en jongeren de gelegenheid om echt te oefenen en te ervaren wat het inhoudt om onderdeel uit te maken van een democratische (mini-)maatschappij. Het is de meest praktische en actieve manier om democratisch burgerschap een onderdeel van je onderwijs te maken
Kortom: het hebben van inspraak is buitengewoon motiverend voor leerlingen, het geeft jou de gelegenheid je verantwoordelijkheid met hen te delen, het bevordert een sociaal klimaat in de klas en het is de meest praktische en actieve manier om democratisch burgerschap een onderdeel van je onderwijs te maken.
Welke vorm van inspraak ga jij als eerste uitproberen? Deel je ideeën als reactie op dit artikel!
Dit sluit aan bij een documentaire die ik gisteren bekeek op dvd over het leven en het werk van Freinet. Wat mij opviel is dat veel van zijn ideeën die tegengewerkt werden nu de norm zijn geworden in het onderwijs, zoals kinderlijke expressie en teksten die aan het kind zijn aangepast en toepassing van media in de klassen.
Ook democratisering hoort daarbij. Het is verbluffend als je in de documentaire ziet hoe kinderen betrokken raken bij hun eigen leerproces, hoe actief de kinderen worden. Op dit moment krijgt mijn jongste zoon op deze manier onderwijs en het slaat heel goed aan, bij heel zijn klas. De kinderen zijn actief, fris, en dit op een kleine eenvoudige basisschool.
Democratisering is daar niet een af te vinken taakje maar door de hele dag heen gevlochten.
Geplaatst door: Odile | 28 april 2008 om 11:35