In Nederland zijn wij over het algemeen nogal geneigd een voorzichtige houding aan te nemen en behoudend te reageren. Van baan veranderen zien we vaak als een risico (wat als het straks minder leuk blijkt te zijn?). Een stuk stof overslaan uit de methode brengt gevoelsmatig het 'gevaar' met zich mee dat een leerling het daardoor later misschien niet redt. En als we twijfelen tussen een havo- of een vwo-advies neigen wel er vaak naar om te kiezen voor havo. Zodat de lat voor de leerling niet te hoog komt te liggen en het 'risico' beperkt blijft.
Die voorzichtige houding lijkt in veel gevallen legitiem. Maar in even zovele gevallen werkt hij demotiverend voor degene met wie wij in gesprek zijn.
Zo'n behoudende attitude zorgt er ook voor dat je minder stimulerend en optimistisch reageert naar anderen toe. De behoefte om hen voor risico's en misstappen te behoeden, zorgt er tegelijkertijd voor dat je de ander niet aanmoedigt, maar ontmoedigt. Ik geef je een voorbeeld uit mijn eigen recente ervaring tijdens een werkbezoek aan de Verenigde Staten.
Als mensen mij vragen wat ik doe voor de kost, is mijn standaardantwoord: "Ik help leerkrachten en docenten die worstelen met motivatieproblemen van leerlingen of henzelf. Ik help hen motivatie terug te brengen in de klas of hun werkdruk te verlagen".
In Nederland reageren veel mensen vervolgens in de trant van:
"Dat jij dat durft. Is het niet makkelijker om gewoon ergens een baan te nemen?"
"Daar valt zeker niet van te leven, want in het onderwijs is nergens geld voor."
"Jeetje, lastig zeg. De meeste scholen zullen liever gebruikmaken van een groot onderwijsadviesbureau." (Gelukkig zijn dit altijd reacties van mensen buiten het onderwijs - anders werd het inderdaad lastig voor me!)
Dit soort opmerkingen zijn zelden bewust negatief bedoeld. Toch maken ze het lastig om op een gemotiveerde manier verder te praten of denken over mijn werk.
Hoe anders was dat twee weken geleden in Amerika.
Mijn antwoord op de vraag: "What do you do?" vertaalde ik letterlijk uit het Nederlands. De reacties waren echter totaal anders:
"Wow, dat zou je ook in de Verenigde Staten moeten doen. We kunnen echt iemand gebruiken zoals jij!"
"Wat een goed idee! Heb je er aan gedacht om een boek te schrijven? Ik kan je iemand aanbevelen die je daarmee zou kunnen helpen".
"Good for you! Weet je dat Parent-Teacher Associations ook belangstelling voor je werk zouden kunnen hebben?"
Tot mijn verbazing gaf iedereen een reactie gebaseerd op de veronderstelling dat ik succesvol ben of zal zijn. Het gevolg was dat ik met hen in gesprek raakte over allerlei mogelijkheden om mensen te helpen met de kennis die ik heb. Ik kwam dan ook borrelend van de ideeën weer thuis. (Eén van die ideeën, een gratis TeleSeminar "5 Dingen waar je Vandaag mee kunt Starten om je Werkdruk te verlagen", heb ik in elk geval gelijk in daden omgezet! Ben je erbij? ).
Ik heb in Amerika aan den lijve ondervonden hoe groot het verschil is tussen een voorzichtige benadering en een optimistische, stimulerende benadering. Het motiveert heel erg als mensen van je verwachten dat je iets te bieden hebt of iets gaat bereiken. Het geeft ruimte om te praten over nieuwe ideeën en manieren om jezelf te ontwikkelen.
Ook in het onderwijs leiden positieve, optimistische verwachtingen tot meer motivatie en betere prestaties. Het is bekend dat het beeld dat leerkrachten/docenten (onbewust) van hun leerlingen hebben, een direct gevolg heeft voor hun ontwikkeling.* Een positieve verwachting van de potentie van een kind houdt rechtstreeks verband met de prestaties. Kinderen met eenzelfde IQ blijken beter te presteren als de docent denkt dat ze een hoge intelligentie hebben dan wanneer de docent denkt dat ze een lage intelligentie hebben. Van die wetenschap kun je gebruik maken in je dagelijkse onderwijspraktijk!
Je stimuleert de ontwikkeling van je leerlingen door bewust meer optimistisch, positief en verwachtingsvol te reageren. Roep eens wat eerder "jeetje, wat een goed idee!" als een leerling met een plan komt. En helpt hem met open en positieve vragen op weg om het plan tot uitvoering te brengen. Stap de klas in met de overtuiging dat iedereen het onderwerp van vandaag gaat snappen. Focus op wat goed gaat. Concentreer je op potentie in plaats van op tekortkomingen. Zie de mogelijkheden. "Yes, you can! en "the sky is the limit"................
Doe het een beetje meer op zijn Amerikaans; je kan het - ik weet het zeker! ;-)
* Georgiou, S.N. (2008). Beliefs of experienced and novice teachers about achievement. Educational Pyschology, (28), 119-131.
Reacties