Pepermuntjes en koetjes repen
Het belonen van goede prestaties van leerlingen is in het onderwijs al heel lang ingeburgerd. Uit mijn eigen schooltijd herinner ik me nog hoe dat met hoofdrekenen ging. Mijn klasgenoten en ik deden fanatiek ons best om zo goed mogelijk te rekenen. Want als je drie keer achter elkaar een 10 haalde, kreeg je een pepermuntje. En na drie pepermuntjes, een koetjes reep!
Het probleem achter de koetjes repen
Was dat een probleem?
Eigenlijk wel. Want wat gebeurt er op zo’n moment in een klas?
- Het maken van een fout in drie hoofdreken taken wordt onevenredig gestraft doordat daarmee de kans op een pepermuntje direct weg is.
- Kinderen die nooit of weinig pepermuntjes krijgen, voelen zich minder 'waard'.
- Niet de leertaak, maar de 10 en daarmee de beloning wordt belangrijk.
- Er ontstond een onderlinge strijd over wie de meeste pepermuntjes en koetjes repen kreeg. Dit had een negatief effect op de sociale verbondenheid in de klas.
De beloningen werden weliswaar met een positieve insteek aan de leerlingen gegeven, maar de bijeffecten waren beslist niet positief.
Maar iedereen beloont!
Dat is waar. En dat is niet zo vreemd. De westerse cultuur is sterk beïnvloed door een psychologische stroming die 'behaviorism' genoemd wordt. Bekende namen binnen deze stroming zijn Skinner en Pavlov. Beide wetenschappers deden onderzoek naar gedrag van dieren. Zij ontdekten dat je dierengedrag kunt aan of afleren door te werken met beloningen en/of straffen. Bij honden en andere dieren werkte die methode goed en dus is hij overgenomen om toegepast te worden op mensen.
Belonen is een handige techniek die op korte termijn inderdaad vaak een gedragsverandering oplevert. In het onderwijs is het daarmee een beproefde methode om 27 kinderen onder controle te houden. Belonen heeft echter alleen invloed op het zichtbare gedrag, niet op alles wat er achter zit. De vraag is of je alleen uit bent op verandering van het kortetermijn, zichtbare gedrag. Wil je kinderen alleen opvoeden tot gehoorzaamheid of streef je naar verantwoordelijkheidsgevoel, inzet en zorgzaamheid? In dat laatste geval is belonen geen goed idee.
Vijf redenen om niet te belonen
Of je nou pepermuntjes, koetjes repen of stickers uitdeelt, uit onderzoek blijkt dat
